Ku pamięci pomordowanych w Łopatkach

17 września pod pomnikiem pomordowanych w Łopatkach odbyły się uroczystości patriotyczno-religijne upamiętniające ofiary II wojny światowej. Odprawiono mszę świętą w intencji ofiar totalitaryzmu, a następnie mieszkańcy oraz przedstawiciele instytucji publicznych złożyli pod Pomnikiem Ofiar Totalitaryzmu wieńce i kwiaty

W uroczystości wzięły udział delegacje i przedstawiciele samorządów oraz organizacji: gminy Książki, Starostwa Powiatowego w Wąbrzeźnie, miasta Wąbrzeźno, gminy Dębowa Łąka, gminy Ryńsk, Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej, Komendy Powiatowej Policji, Koła Gminnego Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych, Szkoły Podstawowej i Przedszkola oraz Gimnazjum, sołectw i mieszkańców gminy Książki, rodzin pomordowanych, uczniów i harcerzy oraz druhów z OSP Gminy Książki.

W 1939 roku w miejscu, w którym dzisiaj znajduje się pomnik ku czci pomordowanych, przeprowadzona została seria zbiorowych egzekucji. Odpowiedzialni są za nią członkowie niemieckiej organizacji Selbstschutz. Była to paramilitarna formacja, którą tworzyli w 1939 roku przedstawiciele niemieckiej mniejszości, mieszkający na terenie II Rzeczpospolitej. W ramach tej organizacji działało od 82 do 100 tys. Niemców, którzy torturowali, a następnie mordowali Polaków i Żydów. Zbrodni dokonano w nieczynnej kopalni piasku. 

Od października do grudnia 1939 r. niemieccy okupanci zamordowali setki mieszkańców ziemi chełmińskiej, głównie przedstawicieli lokalnej inteligencji, a także osoby aktywne społecznie i cieszące się poważaniem wśród polskiej społeczności. Według niektórych badaczy w Łopatkach mogło zginąć nawet do 2500 Polaków. Jako główne miejsce kaźni mieszkańców powiatu wąbrzeskiego Niemcy wybrali nieczynną kopalnię piasku („piaskownię”). Pierwszą grupę Polaków rozstrzelano w Łopatkach 17 października 1939 r. Regularne egzekucje odbywały się w tym miejscu przez kolejnych sześć tygodni. Co kilka dni do piaskowni zwożono grupy skazańców (zwykle po ok. 150 osób każda), gdzie następnie ich rozstrzeliwano.

(krzan)
fot. nadesłane